- Katılım
- 9 Şubat 2026
- Mesajlar
- 27
- Beğeniler
- 79
- Puanları
- 30
- Konu Yazar
- #1
Bugün Instagram, Twitter, YouTube derken herkes birbirinin hayatını izliyor. Kim nerede, kim kiminle, kim yükseliyor, kim çöküyor…
Fakat çoğu kişi şunu bilmiyor: Osmanlı’da da bunun bire bir karşılığı vardı.
Ve o sistemin en büyük hesabı tek bir adamdı.
Evliya Çelebi.
17. yüzyılda yaşayan bu adam sıradan bir gezgin değildi. O, Osmanlı’nın içine doğmuş, sarayla halk arasında mekik dokuyan, kulisleri bilen, dedikoduyu duyan ve gördüğünü filtresiz yazan bir bilgi canavarıydı.
Bugün bir influencer ne yapar?
Gezer, görür, anlatır.
Kimi över, kimi gömer.
Takipçilerine “buraya gidilir”, “buradan uzak durun” der.
Evliya Çelebi de aynısını yaptı.
Sadece telefonu yoktu.
Kalemi vardı.
Saraydan sokaklara akan bilgi
Evliya Çelebi, Osmanlı sarayına girip çıkabilen biriydi. Paşaları, kadıları, vezirleri tanıyordu.
Ama aynı zamanda esnafla, askerle, köylüyle, gezginle oturup kalkıyordu.
Yani bugünkü dilde:
Hem elit çevrelerdeydi
Hem sokakta nabız tutuyordu.
Bu yüzden yazdıkları sadece resmi tarih değil, gerçek hayatın kendisiydi.
Kim rüşvet alıyor
Kim halkı eziyor
Hangi şehir zengin
Hangisi perişan
Hangi vali rezil
Hangisi seviliyor
Hepsi Seyahatname’de var.
Bugünkü sosyal medyanın yaptığı her şeyi tek başına yaptı:
• Gündem belirledi
• İnsanların itibarını etkiledi
• Şehirlerin imajını şekillendirdi
• Kimin iyi kimin sahte olduğunu anlattı
Bir şehri “berbat” diye yazdı mı, yüzyıllar boyunca o damga kaldı.
Bir yöneticiyi yerdi mi, herkes onun arkasından konuştu.
Bugünkü bir viral post gibi.
O yüzden onu bugüne çevirirsek
Evliya Çelebi bugün yaşasa;
YouTube’da gezi kanalı olurdu.
Twitter’da siyasi yorum yapardı.
Instagram’da şehir şehir story atardı.
Ve herkesi sinirlendirirdi
Çünkü o dürüsttü.
Ve dürüstlük her zaman rahatsız eder.
Asıl ilginç olan ne biliyor musunuz?
600 yıl önce de insanlar şunu merak ediyordu:
“Kim ne yapmış?”
“Kimin yıldızı parlıyor?”
“Kim batıyor?”
Bugün algoritma var.
O zaman Evliya Çelebi vardı.
Kalabalık aynıydı.
Merak aynıydı.
Dedikodu aynıydı.
Sadece platform kağıttı.
Her şeyden haberdar.
Herkes hakkında fikri olan.
Ve yazdığını kimse silemeyen biri.
Yani…
Osmanlı’nın sosyal medya admini
Sizce de öyle değil mi?
Fakat çoğu kişi şunu bilmiyor: Osmanlı’da da bunun bire bir karşılığı vardı.
Ve o sistemin en büyük hesabı tek bir adamdı.
Evliya Çelebi.
17. yüzyılda yaşayan bu adam sıradan bir gezgin değildi. O, Osmanlı’nın içine doğmuş, sarayla halk arasında mekik dokuyan, kulisleri bilen, dedikoduyu duyan ve gördüğünü filtresiz yazan bir bilgi canavarıydı.
Bugün bir influencer ne yapar?
Gezer, görür, anlatır.
Kimi över, kimi gömer.
Takipçilerine “buraya gidilir”, “buradan uzak durun” der.
Evliya Çelebi de aynısını yaptı.
Sadece telefonu yoktu.
Kalemi vardı.
Saraydan sokaklara akan bilgi
Evliya Çelebi, Osmanlı sarayına girip çıkabilen biriydi. Paşaları, kadıları, vezirleri tanıyordu.
Ama aynı zamanda esnafla, askerle, köylüyle, gezginle oturup kalkıyordu.
Yani bugünkü dilde:
Hem elit çevrelerdeydi
Hem sokakta nabız tutuyordu.
Bu yüzden yazdıkları sadece resmi tarih değil, gerçek hayatın kendisiydi.
Kim rüşvet alıyor
Kim halkı eziyor
Hangi şehir zengin
Hangisi perişan
Hangi vali rezil
Hangisi seviliyor
Hepsi Seyahatname’de var.
Evliya Çelebi’nin yaptığı şey şuydu
Bugünkü sosyal medyanın yaptığı her şeyi tek başına yaptı:
• Gündem belirledi
• İnsanların itibarını etkiledi
• Şehirlerin imajını şekillendirdi
• Kimin iyi kimin sahte olduğunu anlattı
Bir şehri “berbat” diye yazdı mı, yüzyıllar boyunca o damga kaldı.
Bir yöneticiyi yerdi mi, herkes onun arkasından konuştu.
Bugünkü bir viral post gibi.
O yüzden onu bugüne çevirirsek
Evliya Çelebi bugün yaşasa;
YouTube’da gezi kanalı olurdu.
Twitter’da siyasi yorum yapardı.
Instagram’da şehir şehir story atardı.
Ve herkesi sinirlendirirdi
Çünkü o dürüsttü.
Ve dürüstlük her zaman rahatsız eder.
Asıl ilginç olan ne biliyor musunuz?
600 yıl önce de insanlar şunu merak ediyordu:
“Kim ne yapmış?”
“Kimin yıldızı parlıyor?”
“Kim batıyor?”
Bugün algoritma var.
O zaman Evliya Çelebi vardı.
Kalabalık aynıydı.
Merak aynıydı.
Dedikodu aynıydı.
Sadece platform kağıttı.
Her şeyden haberdar.
Herkes hakkında fikri olan.
Ve yazdığını kimse silemeyen biri.
Yani…
Osmanlı’nın sosyal medya admini
Sizce de öyle değil mi?
