6.000 Metrede Karşılaşılan Hayalet: Bilimin Gözünden Kaçan Dev

Bir bilim insanının, sıradan bir iş günü sırasında tüm dünya görüşünün değiştiğini hayal edin. Ofisinde oturmuş, derin deniz keşiflerinden gelen rutin video kayıtlarını izliyor. Görüntüler karanlık, grenli ve çoğu zaman sıkıcı. Ta ki bir an gelene kadar.



Michael Vecchione, Filipin Çukuru’nu inceleyen bir su altı dronundan gelen görüntüleri izlerken ekranda bir şey beliriyor. 6.000 metreden daha derinde, insan gözünün hiçbir zaman doğal olarak göremeyeceği bir bölgede, daha önce sadece söylentiler ve bulanık fotoğraflarla bilinen bir yaratık aniden tüm netliğiyle ortaya çıkıyor: büyük yüzgeçli kalamar.


Bu hayvan, onlarca yıl boyunca adeta denizlerin hayaleti gibiydi. 1980’lerde çekilmiş birkaç bulanık kare vardı, o kadar. Ne rengi belliydi, ne boyu, ne de gerçekten var olup olmadığı. Bazı biyologlar onun gerçek bir tür mü yoksa yanlış tanımlanmış bir başka kalamar mı olduğunu tartışıyordu. Bilimsel literatürde adı geçiyor ama kimse onu gerçekten “görmüş” sayılmıyordu.


Vecchione’un 2007 yılına ait izlediği görüntüler işte bu yüzden sarsıcıydı. Ekranda beliren şey, karanlığın içinde süzülen devasa, zarif ve ürkütücü bir canlıydı. Görüntü o kadar netti ki artık kimse bunun bir hayal ya da kamera hatası olduğunu iddia edemezdi. Vecchione’un koltuğundan fırlayıp heyecanla küfrettiğini söylemesi boşuna değil. O anda, bilim tarihinde nadir yaşanan bir şeye tanıklık ettiğini biliyordu.


Bu olay bize rahatsız edici bir gerçeği hatırlatıyor: Dünya’nın büyük kısmı hâlâ bizim için yabancı. Okyanusların yüzde 80’den fazlası ayrıntılı biçimde haritalanmış değil. Derin deniz çukurları, uzaydan bile daha az keşfedilmiş durumda. Çünkü 6.000 metre derinlik, inanılmaz bir basınç, zifiri karanlık ve neredeyse hiçbir teknolojinin uzun süre dayanamayacağı bir ortam demek.


İşte bu yüzden bu kalamar gibi türler hakkında bildiklerimiz kırıntılardan ibaret. Nerede yaşarlar, nasıl ürerler, ne yerler, kaç tane varlar… Bunların çoğu sadece tahmin. Bir türün varlığı, bazen tek bir videoya, tek bir görüntüye bağlı olabiliyor.


Daha da ürkütücü olan şu: Eğer bu yaratıklar o görüntü yakalanmasaydı, belki de bilim dünyasında hâlâ “şüpheli” kategorisinde kalacaklardı. Yani, gezegenimizde yaşayan gerçek canlılar, sadece onlara bakacak bir kamera olmadığı için yok sayılıyor.


Bu durum şunu düşündürüyor: Derin okyanusta başka neler var? Daha ne kadar “efsane” canlı, bir gün bir drone kamerasının ışığına girene kadar hayal ürünü sanılacak? Filipin Çukuru’nun karanlığında, belki de henüz isim bile verilmemiş yüzlerce tür dolaşıyor olabilir.


Belki de asıl korkutucu olan, bilmediğimiz şeylerin büyüklüğü. Uzayı izlemek bize daha cazip geliyor ama ayaklarımızın altındaki gezegen hâlâ sırlarla dolu. Vecchione’un ekranda gördüğü o kalamar, bize sadece bir canlıyı değil, insan bilgisinin sınırlarını da gösterdi.


Peki siz ne düşünüyorsunuz?
Derin denizler, keşfedilmeyi bekleyen bir biyolojik hazine mi, yoksa insanın asla tam anlamıyla erişemeyeceği bir karanlık dünya mı?